Türk ve Ermeni İlişkileri Kronolojisi

1018 -Selçuklu Türkleri, Çağrı Bey kumandasında Anadolu'ya akınlar tertip etmeye başladı.

1021 -Van'da Ardzruni soyundan Ermeni Prensi Senekerim, Türk fetihlerinden rahatsızlık duyarak ülkesini Bazans'a devretti.

1064 -Sultan Alparslan, Ani şehrini, Bizanslıların biri Gürçü, diğeri Ermeni asıllı iki valisinden aldı.

1461 -Fatih Sultan Mehmed, Bursa'daki Ermeni Piskoposu Hovakim'i (Ovakim) İstanbul'a getirterek kendisine Patrik unvanını verdi ve Ermenilere birçok haklar tanıdı.

1664 -Abro Çelebi adında bir Ermeni, Köprülü Fazıl Paşa'nın bezirganbaşısı oldu.

1790 -İlk resmi Ermeni Okulu, Amira Miricanyan ve Şnork Mığırdıç tarafından Kumkapı Fıçısı Sokak'ta kuruldu.

1823 -Artin Bezciyan adlı Ermeni, Kumkapı'da Bezciyan Okulu'nu kurdu.

1824 -Patrik Karabet Ermenice gramer okutan Kumkapı Okulunu Patrikhanesinin himayesine aldı.

1824 -(10 Temmuz) Patrik Karabet, Anadolu'daki Ermeni cemiyetlerine gönderdiği talimatla Ermeni okullarının sayısını çoğaltılmasını emretti.

1838 -(13 Eylül) Üsküdar'da Cemeran Okulu inşa edildi.

1848 -(14 Nisan) Ermeni edebiyatının önemli isimlerinden Haçabur Apovyan, Çarlık yönetimince Sibirya'ya sürüldü. Apovyan'dan bir daha haber alınamadı.

1853 -(22 Ekim) Ermeni Maarif Komisyonu kuruldu.

1876 -Meclise ilk defa Ermeni milletvekilleri katıldı.

1877 -Osmanlı-Rus Savaşları (93 Harbi)

1877 -(7 Aralık) Ermeni Milli Meclisi, Ermeni Halkının askere yazılarak savaşa katılmaları kararı aldı.

1878 -(13 Nisan) İstanbul Ermeni Patriği Nerses, İngiltere Dışişleri Bakanı Salisbury'ye gönderdiği muhtırada, Türklerle beraber yaşayamayacaklarını bildirdi.

1878 Berlin Antlaşması imzalandı. Bu anlaşmaya, Osmanlı Ermenileriyle ilgili 61. Madde eklendi.-(13 Temmuz)

1878 İngiltere Dışişleri Bakanı Lord Salisbury, İstanbul Büyük Elçisi Layard'a gönderdiği talimatta Osmanlı Hükümeti'nin doğuda reformlara başlaması gerektiğini bildirdi.-(3 Ağustos)

1890 Erzurum İsyanı-(20 Haziran)

1890 -(Temmuz) Kumkapı Nümayişi

1890 -Birinci Sason İsyanı

1892 -1893 Merzifon, Kayseri, Yozgat İsyanları

1895 -(30 Eylül) Babıali Olayı

1895 -Kasım ayında, Ermenilerin Maraş'ta isyan teşebbüsü

1896 – (30 Ekim) İstanbul'da Ermeni Eylemi

1896 -(1 Haziran) Van isyanı

1896 -(26 Ağustos) Banka Olayı

1902 -Ermeni dilcilerden R. Açaryan, “Ermeni Diline Türk Dilinin Tesiri ve Ermenilerin Türkçeden Aldıkları Sözler” adlı bir eser yazdı.

1904 -İkinci Sason isyanı

1905 -(21 Temmuz) Yıldız Camii'nde Osmanlı Padişah II. Abdülhamid'e suikast teşebbüsü.

1908 -Jamanak adlı Ermeni gazetesi yayın hayatına başladı.

1908 -İkinci Meclis açıldı ve Ermeni komitecilerden bazıları millet Meclisi'ne girdi.

1909 Adana'da Ermeni isyanı-(14 Nisan)

1915 Osmanlı Devleti aleyhinde faaliyette bulunan Ermeni komiteleri kapatıldı. Bu komitelerin idarecilerinden 235 anarşist tutuklandı.-(24 Nisan)

1915 -(14 Mayıs) Techir Kanunun çıkarıldı ve isyancı Ermeniler çeşitli yerlerde iskan edildi.

1918 -(1 Şubat) Ermeni komitacı Arşak, Bayburt'ta katliam yaptı.

1918 -(10 Şubat) Sultan II. Abdülhamit vefat etti.

1918 -(14 Nisan) Doğu Beyazıt, Rus işgali ve Ermeni mezaliminden kurtuldu.

1918 -(15 Nisan) Karaköse (Ağrı), Rus işgalinden ve Ermeni mezaliminden kurtuldu.

1918 -(25 Nisan) Ermeni komitacılar Kars'ın doğusundaki Subatan köyünde 750 Müslüman'ı şehit etti.

1918 -(1 Mayıs) Ermeni komitacılar, Kars'ta aralarında çocuklarında bulunduğu 60 Müslüman'ı katletti.

1981 -(3 Nisan) Kopenghang'da Çalışma Müşaviri Cavit Demir silahlı saldırıya uğrayarak ağır bir şekilde yaralandı.

1981-(9 Haziran) Cenevre'de sözleşmeli sekreter olarak görev yapan Mehmet S. Yergüz öldürüldü. Olayı ASALA üstlendi.

1981 -(24 Eylül) Paris Başkonsolosluğu'nu basan Ermeniler, güvenlik görevlisi Cemal Özen'i acımasızca katlettiler.

1981 -(25 Ekim) Roma'da İkinci Kitap Gökberk Ergenekon, silahlı saldırıya uğrayarak yaralandı.

1981 -(27 Kasım) Avrupa'da bulunan “Ermeni Öğrenciler Birliği” ile “Kürt Öğrenci Derneği”, Londra'da ortak bildiri yayımladılar.

1982 -(28 Ocak) Los Angles'te Başkonsolos Kemal Arıkan, Harry Susanyan ve Kirkor Saliba tarafından öldürüldü.

1982 -(8 Nisan) Ottowa Büyük Elçiliği Ticari Müşaviri Kemalettin Güngör silahlı saldırıcı sonucu yaralandı.

1982 -(5 Mayıs) ABD'nin Boston Bölgesi Fahri Konsolosu Okan Gündüz öldürüldü.

1982 -(7 Haziran) Lizbon Büyük Elçiliği İdari Ataşesi Erkut Akbay öldürüldü. Bu arada, Ottowa Büyük Elçiliği Askeri Ataşesi Atilla Altıkat, şehit edildi. Bulgaristan Burgaz Başkonsolosluğu İdare Ataşesi Bora Süelkan ve Lizbon Büyük Elçiliği Maslahatgüzarı Yurtsev Mıhçıoğlu'nun eşi Cahide Mıhçıoğlu'da silahlı saldırıya uğradılar. Türkiye'nin Kanada Büyük Elçiliği görevinde bulunan Coşkun Kırca da, silahlı saldırıya uğramış, ancak kaçarak kurtulmuştu.

1982 -(Ağustos) ASALA teröristi Levon Ekmekçiyan'ın Esenboğa Hava Alanı bombalı saldırısı ile 7 kişinin öldürülmesi.

1982 -(10 Ağustos) Artin Penik adlı Ermeni, Esenboğa katliamından duyduğu üzüntüyü dile getirerek kendini yakmak suretiyle Ermeni terörünü lanetledi.

1983 -(29 Ocak) Levon Ekmekçiyan 1982 yılında Esenboğa baskını nedeniyle Ankara'da yargılandıktan sonra idam edildi.

1983 -Harut Levonyan ve Rafi Elbekyan adlı iki Ermeni militan tarafından Türkiye'nin Yugoslavya büyük elçisine düzenlenen suikast sırasında yoldan geçen Belgratlı öldü.

1983 (15 Temmuz) ASALA mensubu teröristler, Paris Orly Havalimanına bombalı saldırı düzenledi. Olayda 3'ü Türk olmak üzere 7 kişi öldü. 60 kişi de yaralandı.

1983 -(27 Temmuz) Türkiye'nin Lizbon Büyük Elçiliği'ni basan beş (5) Ermeni ölü olarak ele geçirildi.

1986 -(19 Mart) Ermeni Halk Dansları Topluluğu MARAL'ı kuran Benon Kuzubaş öldü.

1987 -(10 Aralık) Demokrat Parti'nin İstanbul Milletvekili Ermeni asıllı Mığırdıç Şellefyan öldü.

1988 -Sovyet makamları, anti-Sovyet Ermenilerin lideri Paruyr Hayrikayn'ı, uçakla Etiyopya'nın merkezi Adis Ababa'ya bıraktı.

1990 -Erivan'da “AREV” adında Yahudi-Ermeni Kültür Derneği kuruldu.

1990 -(11 Eylül) Ermeni Patriği Karakin Kazancıyan, İstanbul Valisi Cahit Bayar'a nezaket ziyaretinde bulundu.

1991 -(21 Ocak) Ermeniler, Azerbaycan'ın Hacılar kentine bombalı saldırı düzenledi. Saldırıda 3 Sovyet askeri ile 2 Azeri öldü. Ermeniler ayrıca, Azerbaycan'ın Sesi gazetesi muhabiri Savatin Askerova'yı katletti.

1991 -(5 Şubat) Elmira Kafarova, Azerbaycan Yüksek Sovyet Başkanlığı'na seçildi.

1991 -(3 Nisan) Azerbaycan'ın Kazak bölgesine, silahlı bir Ermeni grubu saldırdı. Olay üzerine Sovyet ordu birlikleri ile Ermeniler arasında çıkan çatışmada, 15 Ermeni hayatını kaybetti.

1991 -(13 Nisan) Karabağ'da, Ermeniler ile Azeriler arasında çatışmalar çıktı. Azeri köyleri Ermeniler tarafından top ateşine tutuldu.

1991 -(23 Nisan) Suşa Kasabasına bağlı Azeri köyleri, Ermeni köylerinden açılan top ve makineli tüfek ateşine maruz kaldı. Olayda 3 Azeri öldü, 3 ev yakıldı. 3 ev de oturulmaz hale geldi.

1991 -(26 Nisan) Karabağ bölgesinde 4 Azeri güvenlik görevlisi öldürüldü. Olay “Karabağ Savaşçıları” adlı Ermeni adlı örgüt üstlendi.

1991 -(23 Eylül) Ermenistan bağımsızlığı ilan etti.

1991 -(26 Aralık) Sovyetler Birliği dağıldı. 23 Eylülde bağımsızlığını ilan eden Ermenistan fiilen ve hukuken bağımsız oldu.

1993 -(Aralık) Dönemin Dışişleri Bakanı Hikmet Çetin, Ermenistan Dışişleri Bakanı Arman Girakusyan'la Antalya'da bir araya geldi.

1994 -(Nisan) MHP Genel Başkanı Alparslan Türkeş ile Türkiye'nin Bonn Büyük Elçisi Onur Öymen, Ermenistanlı yetkililerle Frankfurt'ta görüştüler.

1996 -Mevor Üed Heüdozlar, ikinci defa Ermenistan Devlet Başkanı seçildi.

1997 -(Nisan) 1960 yılında kurulan Aramyan Oda Orkestrası'nın yöneticilerinden kemancı İstepan Oskiyan öldü.

1997 -(4 Aralık) Türkiye Ermenileri Patriği Karekin II. Rum Ortadoks Patriği Bartholomeos'a gönderdiği mektupta, Rum Patrikhanesi'ne yapılan saldırıyı kınadı.

1997 -(20 Mart) Robert Koçaryan, Ermenistan Başbakanı oldu.

1997 -(Ağustos) Ermeni cemaati Karagözyan Vakfı yönetim kurulunda görev yapan Mardios Bakıkçıyan'ı kaybetti. Bakıkçıyan, kültürel faaliyetlerle meşgul oluyordu.

1997 -(26 Temmuz) Jamanak ve Arşav gazetesi yazarlarından Lili Koç vefat etti.

1997 -(11 Ekim) Ermeni alfabesinin yıl dönümü hatırasına, Kültür Haftası tertip edildi. Hafta İstanbul Ermeni Patrikanesi'nin öğretmen ve sanatçılarının iş birliğiyle düzenlendi.

1997 -(12 Ekim) Kumkapı Meryem Ana kilisesi, geleneksel Madağ Günü'nü bu yıl da düzenledi.

1997-(Kasım) İstanbul'da yayımlanan Ermenice gazete ve dergilerde araştırma yazıları çıkan Hırant Papazyan öldü.

1997 -(1 Aralık) Ermeni Sanayicileri ve İşadamları Derneği Başkanı Aram Vardanyan, görüşmede, Ermenistan ve Türkiye arasındaki sınır kapısının açılması meselesini görüştü.

1996 -(6 Aralık) Eseyan Okulu'nun kuruluşunun 50. yıl dönümü kutlamaları yapıldı.

1997 -(19 Aralık) Jamanak Gazetesi'nin 90. kuruluş yıld önümünü kutlamak için, Ermeniler Kazak Amira'da bir dizi etkinlik düzenlendi.

1997 -(20 Aralık) Ermeniler, Surp Agop Hastanesi'nin 160. yıl dönümünü yılbaşı şöleniyle birlikte kutladılar.

1997 -Türkiye Gazeteciler Cemiyeti, 1997 Sedat Simavi Ödülü'nü gazetecilik dalında Ermeni asıllı Garbis Özatay'a verdi.

1997 -(Aralık) Türkiye Ermenilerin Patriki Karekin II. Doğuş Yortusu vesilesiyle kiliselere gönderdiği mesajda, Süryani, Kipti, Habeş, Rum, Rus, Bulgar, Romen, Gürcü patrikleri ile Papa II. Jean Paul'un Doğuş Yortusu'nu kutladı.

1997 -Franz Werfel'in “Musa Dağ'da Kırk Gün” adlı eseri, Belge Yayınları tarafından Türkçeye çevirilerek yayımlandı.

1998 -Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, Jamanak Gazetesi'nin 90. kuruluş yıl dönümü vesilesiyle, gazetenin editörü Ara Koçunyan'ı Cumhurbaşkanlığı köşkünde kabul etti.

1998 -(Şubat) Ermenistan Devlet Başkanı Levon Ter Petrosyan istifa etti. Böylece Robert Koçaryan'a liderlik yolu açıldı. Petrosyan, Karabağ'da barış istediği için şahinlerin tepkisini çekmişti.

1998 -(Şubat) Petrosyan'ın istifasını değerlendiren Azerbaycan Halk Cephesi Başkanı Elçibey, Koçaryan'ın geçmişte Rusları arkasına alarak Karabağ'da Azerbaycan'a karşı ayaklandığını bildirdi.

1998 -Türkiye Ermenileri Patrik Karekin II (Bedros Kazancıyan) öldü. Kazancıyan, 10 Mart'ta toprağa verildi.

1998 -(30 Mart) Koçaryan, Ermenistan Devlet Başkanlığı'na seçildi.

1998 -(29 Mayıs) Fransa parlamentosu, sözde Ermeni Soy Kırımı Yasa Tasarısını tanıdı.

1998 -(3 Haziran) Tebriz'de Azeriler, Fransız parlamentosu tarafından kabul edilen sözde Ermeni soykırımı yasa tasarısını protesto ettiler.

1998 -(19 Haziran) Patrik Kazancıyan'ın ölümüyle kendisini Patrik Vekili ilan eden Mestrop Mutafyan'ın dilekçesi, İstanbul Valiliği tarafından iade edildi. Mutafyan'ın bu sıfatı kullanamayacağı ifade edildi.

1998 -(Temmuz) Bölücü örgüt PKK'nın başı Abdullah Öcalan, Ermenistan yönetiminden, örgüte köy tahsis edilmesini istedi.

1998 -(4 Temmuz) Azerbaycan Devlet Başkanı Aliyev, Ermenistan Devlet Başkanı Koçaryan'ı Eylül'de Bakü'de yapılacak bölge liderleri toplantısına davet etti.

1998 -(3 Ağustos) Patrik Kazancıyan'ın ölümünden sonra kendini Patrik Vekili ilan eden Mestrop Mutafyan, geken tepkiler üzerine istifa etti. Mutafyan'ın yerine Sahan Sıvacıyan geçti.

1998 -(14 Ekim) Mestrop Muafyan, Türk Ermenileri 84. Patriği seçildi. Kumkapı Meryem Ana Kilisesi'nde yapılan seçimlerde, Sıvacıyan ilk turdan 15 oy alınca adaylıktan çekildi. İkinci turda 74 oy alan Mutafyan, yaptığı teşekkür konuşmasında, patrik seçilmesiyle yeni bir dönemin başladığını belirtti.

2000 -Ermenilerin sözde soykırımı iddiaları ABD Temsilciler Meclisinde görüşüldü.

2001 -Sözde Ermeni Soykırımı Yasa Tasarısı Fransa Meclisinde kabul edildi. (Kronoloji için bkz. Güler, Akgün, 2000, s. 37-30.)

Kaynak:

Prof. Dr., Kamil Veli Nerimanoğlu, İstanbul Aydın Üniversitesi Orta Doğu ve Kafkasya Uygulama ve Araştırma Merkezi

haypedia.com
armeniaottomanpedia.com
armeniaturkishpedia.com
HAKKIMIZDA
Yardım
İletişim
© 2015 haypedia.com