Cemal Paşa’nın Suriye’de Ermeni Muhacirlere Yardımları ve Ayn-Tura Yetimhanesi

[3] Halep’te kurulan ikinci bir yetimhanenin başında ise yine Paşa’nın muhacirler için açtığı Halep’teki hastanenin baştabibi olan Doktor Altunyan’ın kızı bulunmaktadır. Bu yetimhane de tıpkı Rohner’in yetimhanesi gibi Paşa’nın sağladığı ordu yardımlarıyla ayakta durmaktadır.[2] Cemal Paşa kendisinden Ermeni yetimler için masraflarının Osmanlı Hükümeti tarafından karşılanacağı bir yetimhane kurmasını ister. Rohner çok geçmeden yetimhaneyi kurar ve 376 yetime bu yetimhanede bakmaya başlar.[1]Cemal Paşa bir yandan merkezdekilerin ve mülki amirlerin engellememe çabalarına rağmen Ermeni muhacirleri şehir merkezlerine göndermeye çalışırken bir yandan da Hasan Bey’in toplayabildiği yetimler için Halep, Şam ve Beyrut’ta yetimhaneler açar. Paşa daha önceden Alman misyoner kuruluşlarına izin verdiği için Alman-Hıristiyan bir yardım kuruluşu olan Hülfsbung’a bağlı İsviçreli Beatrice Rohner Halep’te Ermeni muhacirlere yardım için çalışmaktadır.

.[5] Yine Cemal Paşa’nın emriyle açılan ve ordunun yardımlarını alan Şam’daki yetimhaneler ise genel olarak Ermeni kadınlar tarafından idare edilmekteydi. Burada yetimler ve bakıcıları Paşa’ya duydukların şükran duygusundan Paşa’nın resmin mendillerine işlemişlerdi[4]Eylül 1916’da İsviçreli misyoner Rohner yetimhanesindeki yetim sayısı 720’e yükselir. Bunların 554’ü Gregoryan, 106’sı Protestan ve 20’si Katolik’tir.

[6]Kanal Harekâtı sırasında Arapların Fransızların lehine bir eğilim gösterdiğini fark eden Cemal Paşa, bunun nedenini bölgede faaliyet gösteren Fransız okul ve manastırlarına bağlar ve bu okulları kapattırır. Çünkü bu okullarda eğitimden çok Fransız propagandası yapılmaktadır. Bu okulların kapatılmasıyla ortaya çıkan boşluğu kapatmak isteyen Paşa, yeni okullar açmak için kolları sıvar ve adeta bir eğitim hamlesi başlatır. 1916 yılının başında Falih Rıfkı Bey (Atay) ile Halide Edip Hanım’a bir mektup gönderir. Mektubunda politik amaçlar doğrultusunda eğitim yapan Fransız okul ve manastırlarını kapatmak zorunda kaldığını ve maarif nezareti tarafından açılan okulların yetersiz kaldığı için Suriye valiliğinin ordunun yardımıyla bir dizi okullar kurmaya karar verdiğini belirterek ondan Suriye gelip okulların kurulması işini üstelenip üstlenemeyeceğini sorar. İlk başta Halide Hanım’ın kız kardeşi Nigar Hanım bu teklife evet der ve hemen bölgeye giderek Beyrut’ta altı kademeli bir ilkokul kurar. Halide Hanım ise ancak yazın Cemal Paşa’dan Nakiye Hanım’ın yanına gitmesini ve daha çok sayıda okullar açmak için bir plan yapmasını talep eden ikinci bir mektup alınca bu teklifi kabul eder.

1][ tir ve 1896’da Frankfurt’da kurulmuştur.Hülfsbung für Christliches Liebeswerk im Orient” Hans Lukas Kieser, Beatrice Rohner’s Work in the death Camps of Armenians in 1916 içinde Semelin, J; Andrieu, C; Gensburger, S. Resisting Genocide: The Multiple Forms of Rescue, London, 2011, s.367-382. Yardım kuruluşunun tam adı “

[2] Mertternich’ten Rösler’e Halep 29 Ocak 1916 naklen Johannes Lepsius, Deutschland und Armenien 1914 1918: Sammlung diplomatischer Aktenstücke [Gebundene Ausgabe], Der Tempelverlag, 1919.  s.231-232.

[3] Ali Fuat Erden, Birinci Dünya Harbinde Suriye Hatırları, İstanbul, 1954, cilt I, s.123-124.

[4] Radowitz’ten Bethmann Hollweg’e Therapia 4. Ekim 1916’nın içinde Rohner’in 15 Eylül 1916 tarihli mektubu naklen Lepsius, Deutchland und Armenien..., s.231-232.

[5] Halide Edip Adıvar, Memoirs of Halide Edip, Cultures in Dialogue, Ed. Tersa Heffernan and Reina Lewis, Gogias Press, New Jersey, 2004, s.406.

[6] Halide Edip Adıvar, Memoirs of Halide Edip, Cultures in Dialogue, Ed. Tersa Heffernan and Reina Lewis, Gogias Press, New Jersey, 2004, s.390-391; Falih Rıfkı Atay, Zeytindağı, Bateş Yay., İstanbul, 1981, s.64.

Kaynak

 Araş. Görv. Halil Özşavlı2998, Yeni Türkiye Ermeni Meselesi Özel Sayısı, Eylül-Aralık 2014, Cilt 63,s. Kilis 7 Aralık Üniversitesi Eğitim Fakültesi.

BENZER KONULU MADDELER:

haypedia.com
armeniaottomanpedia.com
armeniaturkishpedia.com
HAKKIMIZDA
Yardım
İletişim
© 2015 haypedia.com