Ermeni Sorununun Ortaya Çıkışında ve Devamında Yabancı Devletlerin Rolü

Ermeni sorunu, Osmanlı Devleti’nin rakibi olan yabancı devletlerin kışkırtma ve destekleriyle ortaya çıkmıştır. Uluslararası diplomatik malzeme olarak kullanılan Ermeni toplumu, gördüğü destek üzerine ayrılıkçı silahlı eylemlere yönelmiş; yabancı devletlerce bu süreçte de desteklenmiştir. İlk olarak Rusya’nın politik hamlesiyle başlayan Ermeni sorunu, kısa zamanda İngiltere ve Fransa’nın da müdahaleleriyle devletlerarası menfaatlerin çekişme malzemesi olmuştur. Yabancı devletlerin kışkırtmalarından evvel bir Ermeni sorunu yoktu. Ermeni sorununun ortaya çıkışında, devamında ve günümüzde de varlığını sürdürmesinde yabancı devletlerin desteği olmuştur. Dün, Osmanlı Devleti aleyhine sorunu ortaya çıkaran devletler, bugün Türkiye aleyhine soruna destek vermeye devam etmektedirler. Sorunun ortaya çıkmasındaki ve sürdürülmesindeki asıl amaç, Ermenilerin bağımsızlığını ve huzurunu sağlama değil sorunu kışkırtan devletlerin milli menfaatlerini gerçekleştirebilme arzusu ve Türk karşıtlığıdır.

Uluslararası ilişkilerde, rakip devletlerin birbirlerine karşı kullandığı bir takım dış politika araçları vardır. Bunları, şöyle sıralayabiliriz:

      ·Diplomatik etkileme araçları,

      ·Ekonomik etkileme araçları,

      ·Sözlü müeyyideler ve propaganda,

      ·Askeri etkileme araçları.

Devletler, dış politikalarında bu araçları kullanarak menfaatlerini gerçekleşmeye çalışırlar. Rusya, İngiltere ve Fransa, bu etkileme araçlarının hepsini Osmanlı Devleti’ne karşı kullanmışlar; özellikle “bağımsızlık” ve “milli devlet” gibi sihirli sözcüklerle Osmanlı egemenliği altında yaşayan milletleri, isyana teşvik etmişlerdir. Rusya, İngiltere ve Fransa için Osmanlı Devleti’ni bölmek, ortaya çıkacak küçük devletleri kendi etki alanlarına alarak onların topraklarından ve insan kaynaklarından yararlanmak önemli bir dış politika hedefi olmuştur.

"Rusya"nın Bölgesel Hedeflerine Ulaşabilmesi Açısından Ermeni Sorununu Kullanması

Rusya Ermeni meselesini uluslararası sorun haline getiren, Ermenileri Osmanlı’ya karşı kışkırtan; Türk - Ermeni ayrışmasını ve çatışmasını körükleyen ilk ülkedir. Ruslar, Ermenileri etki alanına alarak, Kafkasları ve Anadolu’nun doğusunu kontrol altına almayı amaçlamıştır.

"İngiltere"nin, Çıkarları Doğrultusunda Ermeni Sorununa Müdahil Olması

Rusya’dan sonra, Ermeni meselesine destek veren diğer ülke İngiltere’dir. İngiltere, önceleri, "Rusya"ya karşı Osmanlı Devleti’nin toprak bütünlüğünün korunmasından yana tavır takınmış; ancak Osmanlı Devleti’nin yıkılacağına kanaat getirdikten sonra, bu politikasından vazgeçerek parçalanacağını öngördüğü Osmanlı topraklarından, pay kapma hevesine kapılmıştır.

"Fransa"nın Ortadoğu’daki Çıkarları Açısından Ermeni Sorununa Müdahil Olması

Ermeni sorununa müdahil olan devletlerden biri de, Fransa’dır. Fransa da, diğer yabancı devletler gibi, Osmanlı Ermenilerinin hak ve özgürlüklerini kendi menfaatleri ile uzlaştırarak savunma yoluna gitmiştir.

Devletler, uluslararası ilişkilerde, menfaatlerine uygun tavırlar alırlar. Fransızların, Ermenilere verdiği desteğin arka planında, Osmanlı egemenliğindeki topraklardan pay kapma yani Fransız menfaatleri vardır.

Fransız İhtilali’nden sonra tüm dünyaya yayılmaya başlayan bağımsızlık ve milliyetçilik fikirleri, Osmanlı Ermenilerinin milli duygularını harekete geçirmekte, onları devlete karşı isyana sevk etmekteydi. Osmanlı’nın azınlıklara tanımış olduğu millet sistemi, azınlıkların milli kültürlerinin devamına izin veriyor; bu sayede Osmanlı toplum yapısı içinde bulunan halklar, kendilerini, diğerlerinden ayıran temel/ milli unsurları koruyabiliyorlardı. Yabancı devletler, bu milli ögeleri kullanarak Osmanlı egemenliği altındaki halkları kışkırtıyor ve Osmanlı Devleti’ni bölmek istiyorlardı.

Halkları, egemenlikleri altında bulunan devlete karşı kışkırtmanın en etkili ve kolay yolu, onlara bağımsızlık vaat etmektir. Diğer Batılı devletler gibi Fransa’da, bu politikayı izlemiştir.

"ABD"nin Küresel Düzen Oluşturma Ekseninde Ermenilerle İlişkileri ve Ermeni Sorununa Etkileri

Amerika Birleşik Devletleri’nin, Osmanlı Devleti’ne karşı Batılı devletler gibi tarihe dayalı bir düşmanlığı olmamıştır. Coğrafya itibarıyla, Osmanlı ülkesinden oldukça uzaklarda bulunan ABD, Ermeni sorununun ortaya çıktığı dönemde, kuruluşunu yeni tamamlamış ve uluslararası etkin bir aktör olarak öne çıkmaya başlamıştır. 

Amerika’nın Ermenilerle olan ilişkisi, daha çok Amerikan misyonerleri vasıtasıyla olmuştur.

Amerikan misyonerleri, Türkiye’den Amerika’ya Ermeni göçünü ilk başlatan kişilerdir. Amerika’ya yerleşen Ermeniler, zamanla burada bir Ermeni diasporası oluşturmuşlar ve Türk aleyhtarlığı yapmaya başlamışlardır. Günümüzde soykırım iddialarını gündeme getirerek Türkiye karşıtlığı güden Amerikan diasporasının temelleri o dönemde oluşmaya başlamıştır. "Misyonerler"  vasıtasıyla Amerika’ya yerleşen Ermeniler, Amerika’da kendi lehlerine ve Osmanlılar aleyhine bir kamuoyu oluşturarak ABD hükümetini etkilemeye çalışmışlardır.

Kaynak:

Feridun Eser, Yeni Türkiye Ermeni Meselesi Özel Sayısı, Eylül-Aralık 2014, Cilt 61,s.905

haypedia.com
armeniaottomanpedia.com
armeniaturkishpedia.com
HAKKIMIZDA
Yardım
İletişim
© 2015 haypedia.com