İkinci Meşrutiyet

II. Meşrutiyet 23 Temmuz 1908 yılında ilan edilmiştir. 1877-78 Rus savaşı bahane edilerek kapatılan meclis ve askıya alınan meşruti rejim tekrar kullanıma açılmıştır. Yeni rejimin ilanından hemen sonra meşruti monarşinin gereği olarak ülke kasım-aralık aylarında seçimi gitmiştir. Söz konusu seçime Abdülhamid'e muhalefetleriyle tanına İttihat Terakki Cemiyetinin aynı adla oluşturduğu parti ve Osmanlı Ahrar Partisi katılmıştır. 1908 seçimleri ülkede büyük bir mutlulukla karşılanmıştır. Seçim 2 dereceli oldu. Elli bin erkek vatandaş için bir temsilci belirlendi. 25 yaşını geçmiş erkek vatandaşlar oy kullandı. Oy kullanmaya engel bazı hususlar vardı; borçlu olmak, birinin hizmetinde bulunmak ve vergi vermemek oy kullanmayı engelliyordu. Kasım ve Aralıkta yapılan seçimlerden sonra mecliste büyük çoğunluğu İttihat ve Terakki partisi oluşturdu. Seçim sonrasında, mecliste Türkler 142, Arnavutlar 25, Araplar 60, Yahudiler 5, Rumlar 23, Sırplar 3, Bulgarlar 4, Ulahlar 2 adet mebusla temsil edildiler. 1909 yılında gerçekleşen 31 Mart olayı sonrasında meclisin esas aldığı Kanun-i Esasi’de yapılan değişiklikler neticesinde padişah ve meclis-i ayanın yetkileri azaltıldı.

Ermeni Patrik Kaymakamlığı, seçim öncesinde yaptığı açıklamayla, adayların iyi seçilmesi, halkın iyi temsil edilmesi gerektiği bildirdi. Patrikliğin onayı ile seçim çalışmaları ve meclis-i mebusanda yürütülecek faaliyetler adına bir heyet kuruldu. Heyet, sadaretle ve Rum patrikliği ile bağlantılar kurdu. Rum ve Ermeni Patriklikleri seçimden önce söz konusu temsilci sayısının az olduğu, cemaatlerini temsil eden mebus sayısının arttırılmasını talep etti. Söz konusu talep karşılanmadı fakat ermeni ve Rum patriklikleri aday gösterilen kişilerin desteklenmesi üzerine ittifak oluşturdular. Ermeni tebaası, Anadolu’da bulunan nüfuslarına oranla daha az temsilci çıkarabildiler. Rum nüfusa göre daha az temsilci çıkarmalarının nedeni, Rumlara nazaran çok daha dağınık halde yaşamalarıydı. Bu sebeple belirlenen seçim bölgelerinin çoğunda mutlak oranı yakalayamadılar. 1908 seçimlerinden sonra Meclis-i Mebusan’da Ermeni tebaayı temsil eden mebusların sayısı on ikidir. Agop Boyacıyan ve Agop Babikyan Edirne’den, Bedros Hallacyan ve Krikor Zohrab İstanbul’dan, Stephan Ispartalıyan ve Emanuel Emanoelidi efendi Aydın’dan, Dr. Nazaret Dagavaryan Sivas’tan, Karekin Pastırmacıyan ve Ohannes Vartkes Serengülyan Erzurum’dan, Kegam Dergarabedyan Muş’tan, Artin Başgezeryan Halep’ten, Hamparsum Murad Efendi ise Kozan, Adana’dan milletvekili seçildiler. 

                                   

                               

                                

        1908 seçimlerinde İstanbul mebusu seçilen Krikor Zohrab

                                                               

                                                                1908 Seçimlerinde Oy Kullanılan Sandık

 

KAYNAKÇA

 

1. Erdinç Erol Ş. , Meclis-i Mebusan Birinci Seçim Dönemi 1908-1912, Türkiye İş Bankası Yayınları, İstanbul, 2008.

2. Kansu Aykut, 1908 Devrimi, İletişim Yayınları, İstanbul, 1995.

3. Akşin Sina, Jön Türkler ve İttihat ve Terakki, Remzi Kitabevi, İstanbul, 1987.

 

haypedia.com
armeniaottomanpedia.com
armeniaturkishpedia.com
HAKKIMIZDA
Yardım
İletişim
© 2015 haypedia.com