Osmanlı Bankası Baskısı

Osmanlı bankası (Bank-i Osmanî-i Şahane), 1856 yılında kurulmuş Bank-ı Osmanî ile 1862 yılında Mayer Amshel Rothschid kurumunun eşit ortaklığıyla kurulmuştur. Kurum uzun yıllar imparatorluğun resmi bankası, hazinedarı olmuş ve Ticari bankacılık sıfatıyla görev yapmıştır. Osmanlı coğrafyasında ve Türkiye cumhuriyetinde yaygın şube ağı vardı. Osmanlı bankası, Tanzimat fermanının maliye alanındaki icraatlarında yer almaktadır. Devletin alacağı borçlar için bu kurum aracı rolü oynamıştır. 17 Mayıs 1875 tarihinde devletle aralarında yapılan protokol gereği devletin hazinedarı haline gelmiş, 1881 yılında muharrem kararnamesinden sonra Düyun-u Umumiye'nin kurulmasında da etkin bir rol oynamıştır. Osmanlı Bankası imparatorluk coğrafyasında birçok yatırıma iştirak etmiştir. Rumeli Demiryolları, Beyrut Liman Şirketi, Selanik-İstanbul Demiryolu Hattı, İzmir-Kasaba Hattının uzatılması, Ereğli kömür madenleri, Beyrut-Şam-Havran Demiryolu Hattı, Bağdat Demiryolu Hattı gibi ülke ekonomisi için hayati önem taşıyan projelere ortak oldu. 1914 yılı geldiğinde Avrupa'da başlayan savaş ve Osmanlı devletinin ittifak grubu içerisinde savaşa dâhil olması, bankanın ekonomisini ciddi şekilde sarstı. Avrupa'da ki sermayedarların önünde gelen İngiltere ve Fransa gibi ülkeler, nezdinde banka, düşman ülke kuruluşu niteliği kazanmıştı.

  1923 yılında cumhuriyetin kurulmasından sonra banka, 1924 yılında para basma imtiyazını Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankasına devretti fakat merkez bankası kurulana kadar devlet bankası statüsünü korudu. Yine bu yıllarda Bank-i Osmanî-i Şahanenin resmi adı Osmanlı Bankası olarak değiştirildi. 1933 yılında imzalanan protokolle özel ticaret bankası statüsü aldı. 1920-1930 yılları arasında İngiltere'nin Ortadoğu'da manda sistemiyle yönettikleri ülkelerde hızlı şubeleşmeye gidildi. 1956 yılında Mısır'daki bankaların millileşmesi üzerine büyük sermaye kaybı yaşadı. 1969 yılında ana sermayedarlardan Grup Paribas'ın isteğiyle hisselerinin çoğunu Grindlays bank'a devretti. Yine aynı yıldan itibaren sadece Türkiye içinde şubeleri kaldı. 21 Aralık 2001 tarihinde Garanti Bankası bünyesine dâhil olmuştur. 

 

 

                                                                 Bir ermeni terör olayı: Osmanlı Bankası Baskını

26 ağustos 1896 yılında Osmanlı bankası genel merkezinde gerçekleşmiş olan terör olayıdır. Ermeni devrimci federasyonu tarafından gerçekleşmiş olan eylemin planlayıcısı Karakin Pastırmacıyan adlı Erzurum doğumlu bir Ermenidir.  26 ağustos günü saat 13'te Papken Siuni adlı örgüt elemanı liderliğinde 26 ermeni bankayı basmıştır. Eylemin asıl amacı, Avrupa devletlerinin, özellikle Rusya'nın dikkatini Ermenilerin üzerine çekmek ve talepleri için yardım istemekti. 26 eylemci el bombası, dinamit, tabanca gibi aletlerle bankayı ele geçirdiler. Güvenlik güçleriyle yapılan ilk çatışmada lider Papken Siuni dâhil 9 kişi öldü. Siuni'nin ölümünden sonra, eylemin liderliğini Karakin Pastırmacıyan üstlendi. İstanbul'da yaşanan bu olay, Ermenilerle Müslüman halk arasında gerginliklere sebep oldu. Bankanın işgal edildiğini gören İngiliz banka müdürü Sir Edvar Vincent kaçarak Rus elçiliğine gitti. Elçilikte, işgalcilerle Yıldız Sarayı arasında bağlantı kurulması için yardım istedi. Elçilikte görevli, ermeni asıllı tercüman Maksimov arabuluculuk için görevlendirildi. Yıldız sarayı, işgalcilerin hiçbir zarar görmeden bankadan ayrılabileceklerini kabul etti. İşgalciler söz konusu anlaşmadan sonra, banka müdür Vincent'in özel yatıyla İstanbul'dan ayrıldılar. Fransız bandıralı Messagerie Maritime adlı bir gemiyle Marsilya'ya gittiler. Pastırmacıyan ikinci meşrutiyetin ilanından sonra tekrar İstanbul’a dönmüştür. 1908-1912 yılları arasında Meclis-i Mebusan'da doğum yeri olan Erzurum mebusluğu yapmıştır.  1918 Ermenistan devleti, ABD elçiliği görevini yapmıştır. 

KAYNAKÇA

http://www.obarsiv.com/ob-tarih.html

Edhem Eldem, Osmanlı Bankası Tarihi, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul, 1999.

Ermeni Araştırmaları 2. Türkiye Kongresi Bildirileri, Avrasya Stratejik Araştırmalar Merkezi Ermeni Araştırmaları Enstitüsü Yayınları, Cilt 2, Ankara, 2007.

BENZER KONULU MADDELER:

haypedia.com
armeniaottomanpedia.com
armeniaturkishpedia.com
HAKKIMIZDA
Yardım
İletişim
© 2015 haypedia.com