Amerikan Protestan Misyonerleri Ve Ermeni Meselesi

1820’li yıllardan itibaren Anadolu’ya gelen Amerikan misyonerleri yıldan yıla varlıklarını ve etkinliklerini artırdılar. 1914 yılına gelindiğinde Amerikan misyonerlerinin dünyadaki en etkin faaliyeti alanı Anadolu haline gelmişti. 20 misyon merkezinde, 150 Amerikan ve 1000 yerel personel misyonerler için çalışıyordu. 130 Ermeni Evangelist kilisenin üye sayısı 15.000 kişiyi aşmıştı.

 

Amerikan Misyonerleri Ermenilerin Ayrılıkçı Eylemlerini Destekledi

Ermenilerin bağımsız olması gerektiğini düşünen misyonerler, II. Abdülhamid dönemindeki Ermeni olaylarıyla ilgili onlarca kitap ve rapor yazdılar.

Bu kitaplar asil bir Hıristiyan halkın Müslüman barbar Türkler ve Kürtler tarafından boğazlandığını iddia ediyor ve Ermeni millî davasına destek için Hıristiyan dünyasına çağrıda bulunarak sempati uyandırmayı amaçlıyordu.

Misyonerlerin Ermenilere en büyük yardımları savaş yıllarında oldu. Ermeni ve Süryanilere Yardım Komitası kuruldu. Misyoner üyeler zorunlu göç yaşayan Ermenilere yardım için seferber oldular. Onların başından geçenleri ajite ve dramatize ederek batı kamuoyuna yansıttılar. Bunun sebebi daha fazla yardım toplamaktı. 1920 yılında ABD’nin Osmanlı İmparatorluğu’ndaki en büyük diplomatik temsilcisi Bristol bir raporunda “Eğer misyonerlerin katliamları abarttıklarını rapor etseydim, yardım faaliyetine darbe vururdum” anlamında şeyler yazmıştır. Nitekim yardım faaliyeti çok başarılı olmuş ve 1915 yılı bitmeden 176.000 Dolar toplanmıştır. 1916-18 yıllarında ise miktar 11.000.000 Dolar’a çıkmıştır. Sadece 1919 yılında ise bağışlar 9.000.000 Dolar olmuştu.

1930’lara kadar toplanan miktar ise 161.000.000 Dolar idi. Bu bağış miktarları ABD’de Ermeni davasına verilen desteğin de bir kanıtıdır.

 

Amerikan Misyonerlerinin Katliam Hikâyeleri Nasıl Ortaya Çıktı?

Amerika Savaş bitmiş Osmanlı devleti teslim olmuştu. Savaş sonunda barış görüşmeleri Paris Konferansında tartışılıyordu. Bu konferansa Ermeni Millî Komitası de iki heyet ile katılıyor ve galip devletleri Türkiye’nin doğusunda bir Ermeni yurdu kurulması konusunda ikna etmeye çalışıyordu. Ermeni delegasyonunun iki türlü veriye şiddetle ihtiyacı vardı. Birincisi, Ermenilerin savaşta İtilaf devletleri yanında savaşa girdiklerinin ve zafere katkılarının belgelenmesi. İkincisi, Ermeni halkının mağduriyetini ortaya koyacak katliam hikâyeleri.

Bu aşamada Ermeni ve Süryanilere Yardım Komitası devreye girdi. Aktif üyelerinin çoğu misyoner ve diplomatlar olan bu komita, Paris’te görüşmeler sırasında Ermenilerin ihtiyaç duydukları katliam hikâyelerini derleme görevini üzerine aldı. Genel Sekreter Dr. Barton savaş sırasında Osmanlı devletinde görev yapmış bütün misyonerlere çağrı yaptı. İfadelerini ya da gördüklerini noter huzurunda anlatmalarını istedi. Bunlar Ermenilere devlet kurulmasını destekledikleri için seve seve notere gittiler. Kendilerinden beklenen; katliam hikâyelerini anlatmalarıydı. Bu yüzden sadece bazı aşiretlerin yaptıkları katliamları anlattılar. İfadelerinde iki toplum arasındaki dostane ilişkiler, Ermenilere yardım eden insanlar, devletin yaptığı yardımlar ve devletin konvoylara yapılan saldırıları önleme çabaları vs. yoktu.

 

Amerikan Misyonerleri Çark Ettiler

ABD Başkanı Wilson’un Ermenistan üzerinde manda teklifi 1920 yılında Senato’da reddedildikten sonra önce Dışişleri Bakanlığı’nın Ermeni politikası önemli ölçüde değişti. Dışişleri Bakanlığı’na göre Ermeni meselesi tarihe mal olmuştu. Amerika, Türkiye’yi Bolşevik yayılmacılığına karşı güneyde engel olarak görüyordu. Bu yüzden ilişkilerin düzeltilmesi ve Türkiye’ye yatırımların artırılması isteniyordu.

Bu dönemde Türkiye’deki okul ve misyonerlik faaliyetlerine devam etmek isteyen önemli misyonerler de Ermenilere uzak durma yolunu seçtiler. Lozan’da ABD ile imzalanan anlaşmayı destekleyen başta Dr. Barton olmak üzere etkili misyonerler, Ermenilerin katliam hikâyelerinin abartılı ve maksatlı olduğunu itiraf ettiler. ABD Komiseri (elçi yetkilerine sahipti) İstanbul’dan Beyaz Saray ve Senato’ya Ermenilerin propagandalarının gerçekleri yansıtmadığını, pro-Ermeni katliam hikayelerinin bir İngiliz Fransız Emperyalist politika aracı olduğunu anlatan mektuplar gönderdi.

 

PDF -> English, Türkçe

haypedia.com
armeniaottomanpedia.com
armeniaturkishpedia.com
HAKKIMIZDA
Yardım
İletişim
© 2015 haypedia.com