Esat Uras

Uras’ın kendisi ve ailesiyle ilgi bilgiler, kendi ağzından 1951 yılında şöyle tespit edilmiştir: Amasya’nın Kumacık mahallesinde Hacı Nuri Beyin oğlu olarak 1882 yılında dünyaya gelmiştir. Vaktiyle Kuzey Azerbaycan’ın Şirvan-Kürdemir bölgesinden gelip buraya yerleşen Şirvanizadeler ailesine mensuptur. Şeyh Şâmil zamanında Şamahı’dan muhacereten Amasya’ya gelmiş olan dedesi İsa Ruhi Efendi, Mevlâna İsmail Şirvanîzâde’nin yeğeni ve damadıdır. Bu aileden olan Ali Rüşdi Paşa sadrazam olmuştur. Babası Hacı Nuri Bey, kadı idi. Esat Bey, Mekteb-i Mülkiye mezunu olup bazı kazalarda kaymakamlık da yapmıştır.

Uras, Mülkiye’de öğrenciyken ve İzmit’te Maiyet memuru olarak bulunduğu sıralarda Padişah II. Abdülhamid’in hususî desteği ile İngilizce Hocası olan bir Ermeni’den aynı zamanda hususî Ermenice dersleri almış, çağdaş ve klasik Ermeniceyi iyi derecede öğrenmiştir. Buna ilâveten Arapça, Farsça, İngilizce, Fransızca ve Rumca da öğrenmiştir. 1908 yılında Van-Gevaş kaymakamlığına tayin edilmiş, o sırada Akdamar Kilisesindeki Ermeni yazmalarını okumuş ve Ermeni neşriyatıyla ilgilenmiştir.

Esat Uras, Birinci Dünya Savaşı zamanında İstihbarat’ta görev almış, 1916 yılında Dâhiliye Vekâletince bastırılacak olan Ermeni Komitelerinin Âmâl ve Harekât-ı İhtilâliyesi adlı meşhur vesikalar kitabını hazırlamıştır. Avrupa’ya gittiği sırada İsviçre’deki Ermeni komitecilerine kendisini bir Ermeni olarak tanıtmış ve onların gizli neşriyatını ve nizamnamelerini elde etmiş, 280 kadar nadir Ermenice eser, vesika ve neşriyatı tedarikle 1950 yılında bunları TBMM Kütüphanesine armağan etmiştir.

Uras, Millî Mücadele yıllarında Ankara’da Emniyet Genel Müdürüyken 1921’de müşavir olarak Kars Antlaşması’na katılmıştır. Bu sırada Kars Mutasarrıflığına tayin edilmiş, burada bir sene kaldıktan sonra aynı görevle Rize’ye gitmiştir.

Lozan Antlaşması heyetinde müşavirlik yapan Uras, 1923 yılında II. Devre Amasya Milletvekili olarak TBMM’ye girmiştir. Bu tarihten itibaren 27 sene bu görevi sürdürmüştür. 1924-1931 yılları arasında parti müfettişi olarak Kars, Bayazıt, Erzurum, Artvin ve Erzincan illerini dolaşmış, 1950 yılında siyasetten çekilmiştir. Hâkimiyet-i Milliye gazetesinde birkaç romanı tefrika edilen Uras’ın en önemli eseri Tarihte Ermeniler ve Ermeni Meselesi’dir.[1]

Türk Tarih Kurumu Üyesi olan Uras, 1957 yılında Ankara’da vefat etmiştir.

[1] Esat Uras’la ilgi etraflı bilgi: Yunus Zeyrek, Amasyalı Bilim ve Siyaset Adamı Esat Uras, I. Amasya Araştırmaları Sempozyumu Bildirileri, c. I, Amasya, 2007, s. 135-144.

Kaynak:

Yunus Zeyrek, 142Yeni Türkiye Ermeni Meselesi Özel Sayısı, Eylül-Aralık 2014, Cilt 60 s.

 

BENZER KONULU MADDELER:

haypedia.com
armeniaottomanpedia.com
armeniaturkishpedia.com
HAKKIMIZDA
Yardım
İletişim
© 2015 haypedia.com