Kevork Pamukciyan

Kevork Pamukciyan, 1923 yılında Kayserili bir ailenin çocuğu olarak Üsküdar’da dünyaya geldi. .[1]İlköğrenimini 1937’de Nersesyan-Yermonyan Okulu’nda tamamladı. Daha sonra Saint Joseph Fransız Koleji’ni bitirdi. 1942-1945 yılları arasında Üsküdar, 1949’da Edirnekapı ve 1950-1956 yıllarında Balıklı Ermeni mezarlıklarındaki 2000 kadar mezar taşı kitabesini derledi. 1950’den itibaren İstanbul’da bulunan on kadar Ermeni kilisesinin vaftiz ve vefeyat kayıtları üzerinde çalıştı. 1944-1950 yılları arasındaki dönemde karakalemle portre çizimiyle ilgilendi. Bu alandaki en başarılı eseri 1944’te çizdiği ve 1969’da Kulis’te yayımlanan Rupen Sevag’a ait portredir. 1953’te Kültürel Araştırmalar Teşvik Cemiyeti’nin kurucuları arasında yer aldı. 1967’den itibaren patrikhanede görev yaptı. Burada 1967-1977 yılları arasında kütüphane idareciliği, 1977-1982 yıllarında genel sekreterlik, 1982’den sonra da kültür işleri danışmanlığını sürdüren Pamukciyan 1968-1978 yılları arasında önce Şoğagat dergisinin, ardından patrikhane salnamesinin editörlüğünü üstlendi. 1976’da İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Mimarlık Tarihi ve Restorasyon Enstitüsü’ne, 1983’te Hollanda’nın Leiden şehrindeki Uluslararası Ermeni Araştırmaları Birliği’ne üye seçildi. 23 Eylül 1996’da İstanbul Feriköy’de öldü

adıyla Aras Yayınlarından 2003 yılında yayımlanmıştır.Biyografileriyle Ermeniler, IV. cilt Zamanlar, Mekanlar, İnsanlar, III. cilt Ermeni Harfli Türkçe Metinler, II. cilt İstanbul YazılarıÇalışmalarını daha çok Türkiye Ermenileri ve Ermeni alfabesiyle Türkçe yazılmış çeşitli vesikalar üzerine yoğunlaştıran Pamukciyan’ı, hem bir Türkiye Ermenileri uzmanı hem de bir yönüyle Türkolog olarak sayabiliriz. Pamukciyan’ın çalışmaları Türkoloji tarihinde bir dönüm noktası olmasa da Türkiye Ermenileri, Anadolu’da yazılmış Ermeni harfli Türkçe metinler, Osmanlı tarihi gibi konularda onun yetkin bir kaleme sahip olduğunu söyleyebiliriz. Onun dilciliği ise Ermeni harfli Türkçe metinlere olan hakimiyetinden gelmektedir. Bu metinler üzerine bir dilci hassasiyetiyle çalıştığını söyleyemesek de Türk Dili çalışmalarında henüz büyük bir boşluk olarak görünen bu alanın ilk çalışmaları kendisine aittir. Bu vesileyle de bu satırın yazarı tarafından kendisine bu yazıda yer verilmiştir. Çalışmaları dört ciltte Osman Köker tarafından dercedilmiştir. I. cilt

başlıklı, okuyucuyu bilgilendirme amacıyla yazılmış bir giriş yazısı vardır. Bu yazıda, Türkçenin 14. yüzyıldan itibaren Ermeni alfabesiyle de yazıldığı vurgulandıktan sonra, Anadolu’da Ermeni alfabesi ile yazılan Türkçe metinler hakkında malumat verilmektedir. Bu yazıdan sonra Ermeni alfabesiyle yazılan Türkçe eserlerden örnekler verilir. Ermeni Harfleriyle Türkçe. Çalışmanın başında, sunuştan sonra, Rober Koptaş tarafından yazılmış [3]’ın II. cildinde derlenmiştirErmeni Kaynaklarından Tarihe Katkılar araştırıcının Türk diline asıl hizmetleri Ermeni alfabesiyle yazılmış Türkçe metinler üzerine yaptığı çalışmalarından ileri gelmektedir. Bu çalışmalar, Osman Köker’in yayına hazırladığı dört ciltlik [2] gibi ansiklopedilere yazdığı maddeler ile bilinenİstanbul Ansiklopedisi, Türk Musiki Ansiklopedisi, Ana Britannica, Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi, Dünden Bugüne İstanbul AnsiklopedisiDaha çok

.[5]. Pamukciyan, Ermeni alfabesindeki harflerle yazılmış olan Türkçe metinleri Latin alfabesine aktarırken şöyle bir yöntem kullanmıştır: Önce Latin alfabesine aktaracağı metinde adı geçen kişiler ve olaylarla ilgili başka kaynaklardan edindiği bilgileri, hangi bilgiyi hangi kaynaktan aldığını da belirterek açıklamış, daha sonra bu metinleri Latin harfleriyle yeniden Türkçe’ye aktarmıştır[4]Pamukciyan’ın Ermeni harfli Türkçe metinlerden destanlar, cönkler, şiirler ve düzyazılar üzerine yaptığı çalışmaları 30’a yakındır

[6]Ermeni Alfabesiyle Türkçe adlı yazısında Talat Tekin’in aynı derginin Nisan sayısında aynı adla yayımlanmış yazısı üzerine eleştirilerini dile getirmektedir. Yazıdaki ilk eleştiri Tekin’in Bagratid=Bograt Devleti yıkıldıktan sonra Kırım’a göçen Ermenilerin göç sebebini açıkladığı bölüme getirilir. Tekin, yazısında Bograt Devletinin yıkılış sebebini Selçuklu akınları ile açıklamakta iken Pamukciyan yıkılış sebebini Bizans’a bağlamaktadır. Pamukciyan’ın verdiği bilgilere göre Bizans, kuvvet kullanarak Ermeni devletini yıkamayacağını anlayınca birtakım entrikalar çevirmiş, 1045 yılında da bu entrikalara dayanamayan Bograt Devleti yıkılmıştır. Kaynak göstermeden verilen bilgilerde Tekin’e getirilen eleştiri duygusal görünmektedir, çünkü bölgede yükselen bir güç olarak Selçukluların etkin rol oynadığı bilinmektedir. Ancak göç sebebi de sadece Selçuklu akınları değildir. Bograt Devletinin yıkılmasında bu iki unsurun da etkin rolü vardır. Bunun dışındaki eleştiriler daha çok özel isimler ve bu isimlerin düzeltilmesi ve tarih yanlışlarıdır.

[7]Ermeni Harfli Türkçe Yazma Sözlükleradlı yazısı Türk Dili tarihi açısından son derece değerlidir. Bu yazıda, XVI. ve XX. yüzyıllar arasında hazırlanan Ermeni harfli Türkçe yazma sözlükler üzerine bilgi verilmiştir.

gibi isimler yer almamaktadır. Eserlerin bizzat görülmediği anlaşılan bu yazıda, sözlüklerin içerikleri ve bu sözlükler üzerine daha önce yapılan çalışmalara da yer verilmemektedir. Ne yazık ki kayıtlı oldukları kütüphaneler verilen bu değerli yazmalardan hangilerinin daha önce bir çalışmaya konu olduğu bilgisine ulaşacak vaktimiz yoktu, o yüzden bu yazıda 44 adet sözlüğün künye bilgisinin verildiği bilgisiyle yetinelim.[8] adlı eserinde verilen 60 kadar sözcüğün Türkçe ve Moğolca olduğu, bu sözcüklerin tamamının eser üzerine çalışan araştırıcılar tarafından Moğolca sayıldığı, kayda geçen bu sözcüklerin Ermeni alfabesiyle yazılmış ilk Türkçe sözcükler olduğu bilgisine ulaştığımız yazıda Gregoryan Kıpçak Türkçesi metinlerinin kayıtlı olduğu kütüphane bilgilerine de yer verilmektedir. Yazının kaynakçasında daha önce Ermeni harfli Kıpçak Türkçesi metinleri üzerine yaptığı çalışmalarla bilinen Daşkeviç, Grunin, Lewicki, Schütz, TryjarskiTarih13. yüzyılda Ermeni tarihçilerden Genceli Giragos’un

(Ermeniler Tarihi) adlı tarih kitabının sonunda II. Mahmud Han ile ilgili bilgiler dercedilip verilir. Bunun ardından Papaz Hovhannes/Ohannes Sakayan-Hünkarbeğendi’ye ait olduğu söylenen Ermeni harfli Türkçe 3 şiir ve şair üzerine bilgiler verilir. Bu şiirlerden birinden bir beşliği biz de buraya alalım:Badmutyun Hayots adlı makalesi XIX. yüzyılda Osmanlı Ermenilerinin padişahlarına gösterdikleri ilgi ve saygının göstergesi olması vesilesiyle çok değerlidir. Çalışmanın başında [9]II. Sultan Mahmud’a Dair Ermeni Harfli Türkçe Dört Manzum MethiyeÇalışmalarının büyük bir çoğunluğunu Ermenilerin Ermeni alfabesi ile yazıya geçirdikleri Türkçe çeşitli vesikalar ayıran Pamukciyan’ın

Ey şehriyar-ı hoş eda

Ve menba-yı lutf u ata

Ömrün füzun etsin Hüda

Şad oldu alem sertapa

Şahım sefa geldin sefa

Şiirlerin üslubu üzerine bir yorum getirilmemektedir. Bu şiirlerin hem dönemin Ermenileri tarafından Türk algısını göstermesi hem de dönemin Osmanlı Türkçesi ile yazılması hasebiyle değerli olduğunu düşünüyoruz. Özellikle Osmanlı Türkçesinin morfonolojik yapısının incelenmesinde bu şiirlerin, vesikaların ayrı birer değeri vardır. Bu konuya hiç girmemiş olan araştırıcının çalışmaları en azından konuyla ilgili yapılacak bir çalışma için korpus oluşturmaktadır. Bu çalışma, yine Sultan Mahmud üzerine verilen malumatla bitirilmektedir.

[10]Aşık Pesendi ve Divanı adlı makalesinde de Ermeni harfleriyle Türkçe eser vermiş bir diğer Ermeni ve bu Ermeni’nin şiirleri üzerinde durmaktadır. Verdiği bilgilere göre 1864 Sivas doğumlu olan bu aşığın divanı 1910 yılında Ermeni alfabesi ile basılmıştır. Şiirlerden anladığımız kadarıyla vatanperver bir Ermeni olan bu aşığın dörtlüklerinden birini biz de buraya alalım:

Basmışuz kadem Pesendi hürriyet meydanına

Kim bu lutf-u Rabbani dir şükr ola ehsanına

Cismimüz hak olsa elzemdir bu mülkin şanına

Kafir olsun kim ki vermez canını vatanına

Yukarıda da belirttiğimiz gibi Türk Dili tarihi için son derece mühim olan bu vesikaların bütünüyle ele alınıp incelenmesi elzem gözükmektedir. Böyle bir çalışmada ise kaynakçanın büyük bir bölümünü Pamukciyan’ın bu yazıları oluşturacaktır.

[1], C. 34, s. 156.İslam Ansiklopedisi  Nagehan Çakar Başpehlivan, “Kevork Pamukciyan”,

[2], Aras Y., İstanbul, 2003, s. XII-XIII.Biyografileriyle Ermeniler Kevork Pamukciyan,

[3], Aras Y., İstanbul, 2003.Ermeni Harfli Türkçe Metinler Kevork Pamukciyan,

[4], Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Ermeni Dili ve Kültürü Anabilim Dalı, (yayımlanmamış yüksek lisans tezi), Ankara, 2005, s. 85-89.Kevork Pamukciyan’ın Tarih Perspektifinden Olaylara Bakışı Melek Sarı Güven,

[5] Melek Sarı Güven, a.g.e., s. 84.

[6]”, Haziran 1984, s. 4Tarih ve Toplum

[7] “Tarih ve Toplum”, Ocak 1986, s. 52-54.

[8] Yazı, 1986 yılında yayımlanmıştır. Burada verilen isimler, bu tarihten evvel konu üzerine çalışmaları olan kişilerdir.

[9]”, Aralık 1990, s. 1053-1071.Belleten

[10] “Müteferrika”, Yaz 1994, s. 81-92.

Kaynak:

774 Yeni Türkiye Ermeni Meselesi Özel Sayısı, Eylül-Aralık 2014, Cilt 60 s.Yaşar Şimşek,

haypedia.com
armeniaottomanpedia.com
armeniaturkishpedia.com
HAKKIMIZDA
Yardım
İletişim
© 2015 haypedia.com