Ermenilerin Zorunlu Göç Ettirilmeleri

27 Mayıs günü çıkarılan ve 1 Haziran 1915 tarihinde Takvim-i Vekayi Gazetesinde yayımlanan kanun: “Savaş sırasında hükûmetin icraatlarına karşı gelenler içün askerî yönden alınacak önlemler hakkında (geçici kanun)” şeklindedir.

 

Ermenilere Zorunlu Göç Kararı Nasıl Duyuruldu?

Zorunlu Göç Kanununu Ermenilere duyurmak için hazırlanan bildirilerden bir tanesi İttihat ve Terakki Partisi’nin resmi yayın organı “Trabzon’da Meşveret” gazetesinin 27 Haziran 1915 tarihli baskısında yayımlandı. Bu duyuru metninde Ermenilerin zorunlu göç ettirilmelerinin gerekçeleri açık açık sıralanmaktadır. Bu metne göre de Ermenilerin zorunu göç ettirilmesinin başlıca sebepleri şunlardı:

a- Ermeni vatandaşlarımız dış telkinlerin sonucunda, kendi huzurlarıyla birlikte devletinin ve diğer vatandaşlarının huzur ve sükûnetini bozacak bir takım yanlış fikirlere kapılmışlardır.

b- Ermeni cemiyetleri şu anda hükümetimizle savaş halinde bulunan düşmanlara katılma cesaretinde bulunmuşlardır.

c- Ülkenin ve Ermeni cemaatinin varlığının korunması için devletimiz savaşın bitişine değin yerleşmek üzere Ermeni cemaatini ülke içerisinde hazırladığı yerlere sevke mecbur kalmıştır.

 

Ne Kadar Ermeni Zorunlu Göç Ettirildi?

Son araştırmalara göre zorunlu göçten önce Osmanlı Ermeni nüfusu 1.400.000 ila 1.698.000 arasındaydı.

Zorunlu Göç Kanununun çıkmasından sonra en abartılı rakamlara göre tahminen 600-700 bin kadar Ermeni Suriye ve civarına gönderilmişti.

350 bin ila 500 bin arasında olduğu tahmin edilen Ermeni nüfusu özellikle Doğu Anadolu ve Karadeniz bölgesinden Tiflis ve Ermenistan içlerine firar etmişti.

40.000 kadar olduğu tahmin edilen Ermeni, İran içlerine firar etmişti.

Bir Amerikan arşiv belgesine göre 8 Şubat 1916 tarihi itibarıyla Suriye ve civarındaki kamplarda 486 bin ila 500 bin civarında Ermeni yaşamaktaydı.

Halep Amerikan Konsolosu J. J. Jackson’ın hazırladığı bu belgeye göre kamplardaki Ermeniler kişi başı günde iki lira yardım alıyorlardı.

ATASE tarafından yayınlanan bir belgede ise zorunlu göç veya firar sonucu bir milyona yakın Ermeni yer değiştirmişti. Murat Bardakçı tarafından yayınlanan ve Talat Paşa’nın notları arasında çıkan bir belgede ise yer değiştirenlerin sayısı 924.000 olarak verilmektedir. Dolayısıyla bir milyona yakın Ermeni’nin zorunlu göç sonrasında yer değiştirdiğini tahmin etmek mümkündür. Osmanlı ve Amerikan belgelerine göre, zorunlu göçten muaf tutulan Ermeni sayısı ise 350.000 civarındadır.

 

Zorunlu Göç Kararının Sebepleri

− Savaş bölgesine yakın yerlerde oturan Ermenilerden bir kısmının cephede sınırlarımızı koruma mücadelesi veren ordumuzun harekâtını zorlaştırmaları.

− Ermenilerin, düşmanla iş birliği yaparak ve hatta düşman saflarına katılarak onlarla birlikte Osmanlı ordularına karşı savaşmaları.

− Yurt içinde askerî kuvvetlere ve masum halka silahlı saldırılar düzenlemeleri; düşmanın deniz kuvvetlerine malzeme sağlamaları ve gizli bilgileri paylaşmaları.

− Ermenilerin ülke topraklarının bir kısmında bağımsız Ermenistan devleti kurmak için savaş vermeleri.

− Alman karargah subaylarının Ermenilerin savaş bölgesi dışına çıkarılması yönündeki tavsiyeleri.

− Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde bütün şehirlerde Ermenilerin isyan etmesi.

− Van şehrinin Ermeni çeteler tarafından ele geçirilmesi, Rus ordusuna teslim edilmesi, Geçici Ermeni Hükûmeti kurulması ve 30.000 Müslüman Türk ve Kürt’ün katledilmesi.

− Amerikalı tarihçi Edward J. Erickson’a göre Osmanlı Devleti’nin savaş sırasında bu kadar geniş alanda ve güçlü bir Ermeni ayaklanmasını bastıracak askeri güçten yoksun olması.

 

PDF -> English, Türkçe

haypedia.com
armeniaottomanpedia.com
armeniaturkishpedia.com
HAKKIMIZDA
Yardım
İletişim
© 2015 haypedia.com