Ermeniler I. Dünya Savaşında Rus Ordusuna Katıldılar

Arnold Toynbee

“Ermeniler Ruslar’ın 5. Kolu idi”

“1915 yılında Ruslar Osmanlı topraklarının Kuzey-doğusunu işgal ediyordu. Bu durumda Osmanlı ordusunun Ermeni azınlığın 5. Kol olmasından korkması mantıklıdır. Dolayısıyla onları sürgün etmeleri meşrudur. Tıpkı Amerika Birleşik Devletlerinin II. Dünya Savaşında Amerikan vatandaşı Japonları Pasifik kıyılarından içerilere sürdüğü gibi.”

 

Ermeniler I. Dünya Savaşı’nda Rusya Tarafına Geçtiler

Taşnak Partisi’nin 8. Kongresi 1914 yılının Temmuz ayında Erzurum’da yapıldı. Gündem, Ermenilerin I. Dünya Savaşında takınacakları tavır ve hangi tarafta savaşacakları hakkında karar alınmasıydı.

İki hafta süren kongreye İstanbul, Trabzon, Muş, Van, Erzurum, Sivas, Harput, Samsun, Adana, Beyrut, İzmir, Kayseri, Konya ile Eçmiyazin, Moskova, Tiflis, Tahran, Tebriz, Amerika, Mısır, Avrupa, Rusya, Türkiye başta olmak üzere 30 üye katılmıştı.

İttihat ve Terakki Partisi’ne güvenmeyen Taşnaksutyun Kongresi üyeleri, toplantıda İttihatçılara muhalif kalmaya, siyasi programını eleştirmeye ve onlara karşı mücadeleye karar verdiler.

Toplantıda Ermenilerin nasıl bir karar aldığı tartışma konusudur.

Osmanlı istihbaratına göre Ermeniler aşağıdaki kararları almışlardı:

1. Savaşın ilânına kadar sessiz kalınacak ve boyun eğilecek; fakat bu zaman zarfında Rusya’dan gelecek ve içeriden tedarik edilecek silâhlarla donanmış bir kuvvet meydana getirilecek.

2. Savaş ilân edilirse, Türk ordusundaki Ermeni askerleri silâhlarıyla birlikte Rus ordusuna katılacak.

3. Türk ordusu kazanacak gibi olursa sessizlik muhafaza edilecek.

4. Türk ordusu geri çekilir yahut ilerleyemeyecek duruma gelirse, çeteler derhâl ellerindeki programa uygun olarak ordu gerisinde faaliyete geçecek.

Ermeniler ise bu kongrede devlete bağlılık kararı alındığını iddia eder. Hâlbuki bir ay sonra Tiflis’te toplanan Kafkasya Bölgesi Kongresi’nde Taşnaklar, Rusya tarafında savaşa girme kararı almışlardı.

Hınçaklar ise zaten düşmanlıklarını ve taraflarını en baştan belirlemişti. Paris’te bulunan Sosyal Demokrat Hınçakyan Komitası Genel Merkezi’nden 1914 Ağustos ayında yapılan açıklamada Üçlü İtilaf Devletleri ve bilhassa Rusya’nın müttefiki sıfatıyla savaşta yer alınacağı belirtiliyordu.

Osmanlı Devleti savaşa girmeden Ermeniler saflarını seçmişlerdi. Osmanlı ordusundan kaçan Ermeni askerler sözde “vatanlarını özgürleştirmek” için Rusya’ya katıldılar. Ermeni gönüllü birlikleri Rusya’nın Kafkaslarda işini her bakımdan kolaylaştırdı.

Osmanlı şehirleri Rusya tarafından işgal edildikçe yenilerin bu birliklere katılmasını sağladı. Rus Kafkas ordularındaki düzenli askerlerden başka en az 20.000 Osmanlı Ermenisi 1914 başlarında muhtemel savaşta Osmanlı’ya karşı silah doğrultmak niyetlerini Rusya’ya bildirmişlerdi. Fakat bu sayı savaş başlayınca çok arttı ve Bogos Nubar Paşa Paris Barış görüşmeleri esnasında gönüllülerin sayısını 150.000, milislerin sayısını ise 50.000 olarak verdi.

Rusya ordusundaki Ermeni asker sayısı bazı tarihçiler tarafından 250.000 olarak ilân edilmiştir.

Osmanlı Meclisinde Ermeni milletvekili olmasına rağmen Erzurum’da Ermeni çetelerden birisinin başına geçen Karekin Pastırmacıyan şu itirafını eserine kendisi yazmıştı: “Ermeniler, uzun süren müzakereler sonunda, ümitlerini Fransa ve İngiltere’ye bağlamış olarak, mümkün olan her şekilde Rus ordularına yardım etmeye karar verdiler”.

Akdeniz bölgesindeki Ermeniler ise İngiltere ve Fransa’yı İskenderun Körfezine çıkartma yapmaya davet ederek 5. Kol olduklarını teyit ettiler. Fransa’ya gönderdikleri mektupta, bölgede 40.000 Ermeni’nin müttefiklerin safına katılmak için hazır oldukları yazıyordu.

 

Pastırmacıyan’a Göre Ermenilerin Rus Ordularına Katkıları

“Eğer Ermeniler cesur direnişleriyle, 1915 Nisanında, Van’da konuşlanmış olan bir tümen Osmanlı askerini ve binlerce Türk ve Kürt’ü oyalamış olmasaydı ve onların da Halil Bey’in ordusuna katılması mümkün olsaydı, Türkler şüphesiz ki İran’daki Rus güçlerini kırıp bir kaç haftada Bakü’ye ulaşırlardı.”

 

PDF -> English, Türkçe

haypedia.com
armeniaottomanpedia.com
armeniaturkishpedia.com
HAKKIMIZDA
Yardım
İletişim
© 2015 haypedia.com